तमालपत्र (Tamalpatra / Tej Patta)
Botanical Name: Cinnamomum tamala
🌿 मूलभूत माहिती
- मराठी नाव: तमालपत्र
- संस्कृत नाव: तमाल / तेजपत्र
- इंग्रजी नाव: Indian Bay Leaf
- कुल: Lauraceae
- वापराचा भाग: पाने
- वर्ग: मसाला व औषधी वनस्पती
🧪 रासायनिक घटक (Chemical Composition)
| घटक | प्रमाण / गुणधर्म |
|---|---|
| Cinnamaldehyde | सुगंध व पचनवर्धक |
| Eugenol | दाहनाशक व जंतुनाशक |
| Linalool | सुगंधी घटक |
| Terpenoids | Antioxidant |
| Tannins | पचन सुधारणा |
| Volatile Oil | 2 – 4% |
🌶️ मसाल्यातील उपयोग
- बिर्याणी, पुलाव, आमटी, उसळ
- गरम मसाला व मसाला मिश्रण
- सूप व कढी
- सुगंध वाढवण्यासाठी
💪 शरीरासाठी उपयोग
- पचनशक्ती वाढवते
- गॅस व अपचन कमी करते
- मधुमेह नियंत्रणास सहाय्य
- सर्दी-खोकला
- दाहनाशक व जंतुनाशक
🌿 आयुर्वेदिक गुणधर्म
- दोष: कफ-वात शमन
- रस: कटु, तिक्त
- गुण: उष्ण, सुगंधी
- विपाक: कटु
🥄 वापरण्याची पद्धत
- स्वयंपाकात: 1–2 पाने
- काढा: तमालपत्र + दालचिनी
- चहा: सुगंधी हर्बल चहा
- प्रमाण: मर्यादित वापर
🕉️ धार्मिक व पारंपरिक उपयोग
- पूजा व हवनात वापर
- वास्तु दोष शांती
🪴 उपलब्धता
तमालपत्र रोप सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.
वरील माहिती आयुर्वेदिक ग्रंथ, आधुनिक संशोधन व AI आधारित विश्लेषणावर आधारित आहे.