लवंग (Lavang / Clove)
Botanical Name: Syzygium aromaticum
🌿 मूलभूत माहिती
- मराठी नाव: लवंग
- संस्कृत नाव: लवंग / देवकुसुम
- इंग्रजी नाव: Clove
- कुल: Myrtaceae
- वापराचा भाग: कळी (Flower Bud)
- वर्ग: मसाला व औषधी वनस्पती
🧪 रासायनिक घटक (Chemical Composition)
| घटक | प्रमाण / गुणधर्म |
|---|---|
| Eugenol | 70 – 85% (मुख्य सक्रिय घटक) |
| Eugenyl Acetate | 10 – 15% |
| β-Caryophyllene | 5 – 12% |
| Tannins | दाहनाशक |
| Flavonoids | Antioxidant |
| Volatile Oil | सुगंधी व जंतुनाशक |
🌶️ मसाल्यातील उपयोग
- गरम मसाला, बिर्याणी, पुलाव
- चहा व काढा
- बेकरी पदार्थ
- मसाला तेल व सुगंधी तेल
💪 शरीरासाठी उपयोग
- दातदुखी व तोंडाचे विकार
- पचन सुधारणा
- सर्दी-खोकला
- जंतुनाशक व वेदनाशामक
- रक्ताभिसरण सुधारणा
🌿 आयुर्वेदिक गुणधर्म
- दोष: कफ-वात शमन
- रस: कटु, तिक्त
- गुण: उष्ण, तीक्ष्ण
- विपाक: कटु
🥄 वापरण्याची पद्धत
- दातदुखी: लवंग दाताखाली धरावी
- काढा: लवंग + सुंठ + मिरी
- चहा: 1–2 लवंगा
- प्रमाण: दिवसाला 1–2 लवंगा
🕉️ धार्मिक व आध्यात्मिक उपयोग
- पूजा व हवनात वापर
- नकारात्मक ऊर्जा नाश
- वास्तु दोष शांती
🪴 उपलब्धता
लवंग रोप सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.
वरील माहिती आयुर्वेदिक ग्रंथ, आधुनिक संशोधन व AI आधारित विश्लेषणावर आधारित आहे.