आवळा (Phyllanthus emblica)

🌿 वृक्ष परिचय

मराठी नाव: आवळा

English Name: Indian Gooseberry / Amla

Botanical Name: Phyllanthus emblica

कुल: Phyllanthaceae

उत्पत्ती: भारत

वाढ: मध्यम उंचीचा, दीर्घायुषी व औषधी वृक्ष

🧪 रासायनिक घटक (मुख्य)

व्हिटॅमिन C (600–900 mg/100g), एम्ब्लिकॅनिन A & B, गॅलिक अ‍ॅसिड, टॅनिन्स, फ्लॅव्होनॉईड्स

🌟 नक्षत्र व राशी संबंध (अचूक व विस्तारित)

नक्षत्र: भरणी

नक्षत्र स्वामी: शुक्र (Venus)

देवता: यम (धर्म, संयम व पुनर्जन्माचे तत्त्व)

राशी: मेष रास (13°20' ते 26°40')

भरणी नक्षत्र हे शक्ती, धैर्य, सर्जनशीलता व जीवनशक्तीचे प्रतीक आहे. या नक्षत्रात जन्मलेले जातक तीव्र इच्छा, कार्यक्षमता व परिणामकारक निर्णयक्षमतेने युक्त असतात. यम देवतेमुळे जबाबदारी, शिस्त व कर्मफळाची जाणीव या नक्षत्रात ठळक असते.

आवळा वृक्ष हा दीर्घायुष्य, पुनरुज्जीवन (Rejuvenation) व ओजवर्धनाचा प्रतीक मानला जातो. भरणी नक्षत्रातील मेष राशीच्या जातकांसाठी आवळा वृक्ष लावणे व त्याची सेवा करणे आरोग्य, संयम, मानसिक संतुलन व आयुष्यात स्थैर्य प्रदान करते.

शुक्र ग्रहाचा प्रभाव असल्याने आवळा वृक्ष भरणी जातकांमध्ये सौंदर्यबुद्धी, आकर्षण, संततीसुख व भौतिक-सांस्कृतिक संतुलन वाढवतो.

🕉️ वैदिक, पुराणोक्त व आध्यात्मिक महत्त्व

पद्मपुराण, स्कंदपुराण व आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्ये आवळ्याला "अमृतफल" मानले आहे. कार्तिक महिन्यातील आवळा नवमी व आवळा पूजन अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते.

भरणी नक्षत्रातील जातकांनी शुक्रवारी किंवा कार्तिक महिन्यात आवळा वृक्षाची पूजा केल्यास आरोग्यवृद्धी, पापक्षय व आयुष्यवृद्धी होते.

🌿 आयुर्वेदिक उपयोग

• रसायन व त्रिदोषशामक
• रोगप्रतिकारशक्ती वाढवतो
• केस, डोळे व त्वचेसाठी लाभदायक
• च्यवनप्राशचा मुख्य घटक

🏡 वास्तु व नक्षत्र वन उपयोग

घराच्या पूर्व किंवा आग्नेय दिशेला आवळा वृक्ष लावणे शुभ मानले जाते. नक्षत्र वनामध्ये भरणी नक्षत्रासाठी आवळा वृक्ष अनिवार्य मानला जातो.

📖 सुभाषित

"न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते"
(ज्ञानासारखे पवित्र काहीही नाही)

📌 उपलब्धता

हा नक्षत्र वृक्ष सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.

टीप: वरील माहिती AI द्वारे तयार केलेली असून वैदिक, आयुर्वेदिक व शास्त्रीय संदर्भांवर आधारित आहे.