विधारा (Argyreia nervosa)

नावे

• मराठी नाव: विधारा
• संस्कृत नाव: विधारा / समुद्रशोष
• इंग्रजी नाव: Elephant Creeper, Hawaiian Baby Woodrose
• Botanical नाव: Argyreia nervosa

उत्पत्ती व वनस्पती माहिती

विधारा ही बहुवर्षायू, मजबूत वेल असून मोठी हृदयाकृती पाने व आकर्षक जांभळ्या फुलांनी नटलेली असते. भारत, नेपाळ व श्रीलंका येथे आढळते. याची मुळे व बिया औषधी दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जातात.

रासायनिक घटक

• Alkaloids – 1–3%
• Ergoline compounds (LSA traces)
• Flavonoids
• Sterols व Glycosides

आयुर्वेदिक उपयोग

उपयोग उदाहरणे:

• विधारा मूळ चूर्ण + दूध – बलवर्धनासाठी
• विधारा काढा – वातदोष शमनासाठी

आध्यात्मिक उपयोग

• तांत्रिक साधनेत व ध्यानासाठी वापर
• शारीरिक व मानसिक स्थैर्य वाढवते

राशी व नक्षत्र संबंध

• मेष व वृश्चिक राशीस लाभदायक
• मूळ व ज्येष्ठा नक्षत्राशी संबंधित

वास्तु व शास्त्रीय उपयोग

• घराच्या दक्षिण-पश्चिम भागात लावल्यास स्थैर्य वाढते
• ऊर्जात्मक संरक्षणासाठी उपयुक्त

पौराणिक व वैदिक उल्लेख

आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्ये विधारेला श्रेष्ठ बल्य औषध मानले असून ती वायुदोष नाशक म्हणून वर्णन केलेली आहे.

दुर्मिळता व महत्त्व

शुद्ध व औषधी गुणांनी परिपूर्ण विधारा सध्या दुर्मिळ होत चालली असून संगोपन करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

सुभाषित

"बलं मूलं स्वास्थ्यस्य" – शरीराचे बळच खरे आरोग्य आहे.

उपलब्धता

विधारा (Argyreia nervosa) ही औषधी वेल सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे रोप स्वरूपात उपलब्ध आहे.

टीप: वरील माहिती AI द्वारे तयार करण्यात आलेली आहे.