वैजयंती

नावे

• मराठी नाव: वैजयंती / गंजे
• संस्कृत नाव: गोदुंब / अश्मभेद
• इंग्रजी नाव: Job's Tears
• Botanical नाव: Coix lacryma-jobi (कुल: Poaceae)

उगम व वितरण

ही तृणवर्गीय वनस्पती आग्नेय आशियात मूळची असून भारतात ओलसर भागात व शेतकडेला आढळते.

वनस्पती वाढ माहिती

ही एकवर्षायू गवतवर्गीय वनस्पती असून 3–6 फूट उंच वाढते. दाणे मोत्यासारखे कठीण असतात.

रासायनिक घटक (अंदाजे)

• Coixenolide
• Coixol
• फॅटी अ‍ॅसिड्स
• प्रथिने व स्टार्च

औषधी उपयोग

• मूत्रविकार व मूत्रपिंडासाठी उपयुक्त
• सूज व दाह कमी करण्यास
• पचन सुधारण्यासाठी
• त्वचारोगांमध्ये सहाय्यक

आयुर्वेदिक उपयोग (उदाहरणे)

• वैजयंती दाण्यांचा काढा – मूत्रशुद्धीसाठी
• दाण्यांची पावडर – सूज व दाहावर
• सूप / कणीक – पोषणासाठी

धार्मिक / सांस्कृतिक महत्त्व

वैजयंतीचे दाणे माळ व अलंकार बनवण्यासाठी वापरले जातात.

वास्तु / शास्त्र उपयोग

घराच्या आजूबाजूला लावल्यास सकारात्मक ऊर्जा व आरोग्य लाभते असे मानले जाते.

राशी / नक्षत्र

चंद्र ग्रहाशी संबंधित. सोमवार लागवड शुभ.

महत्त्व व दुर्मिळता

औषधी व धार्मिक दोन्ही दृष्ट्या महत्त्वाची, सध्या कमी लागवडीत असलेली वनस्पती.

सुभाषित

"निसर्गात प्रत्येक तृणालाही औषधी मूल्य आहे."