रतणज्योत ही एक दुर्मिळ व महत्त्वाची औषधी वनस्पती आहे. आयुर्वेदात त्वचारोग व जखमांवर वापरली जाते. तिच्या मुळांना नैसर्गिक लाल रंग असतो.
रतणज्योत प्रामुख्याने हिमालयीन प्रदेशात आढळते. थंड व कोरड्या हवामानात ही वनस्पती चांगली वाढते. दुर्मिळ असल्याने संरक्षित मानली जाते.
ही लहान बहुवर्षायू औषधी वनस्पती आहे. चांगल्या निचऱ्याची जमीन आवश्यक असते. मुळांपासून औषधी उपयोग केला जातो.
रतणज्योतमध्ये शिकोनीन (Shikonin), अल्कनिन व नॅफ्थोक्विनोन्स आढळतात. हे घटक जंतुनाशक व दाहशामक गुणधर्म दर्शवतात.
आयुर्वेदात रतणज्योतचा वापर जखमा, भाजल्यावर व त्वचारोगांमध्ये केला जातो. तैल व लेप स्वरूपात ही प्रभावी मानली जाते.
रतणज्योत शुभता व संरक्षणाचे प्रतीक मानली जाते. काही ठिकाणी धार्मिक विधींमध्ये तिच्या रंगाचा वापर होतो.
औषधी गुणधर्मामुळे ही वनस्पती सकारात्मक ऊर्जा वाढवते असे मानले जाते. औषधी बागेत लावण्यासाठी उपयुक्त आहे.
मंगळ ग्रहाशी संबंधित मानली जाणारी रतणज्योत मेष व वृश्चिक राशीस अनुकूल समजली जाते.
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे रतणज्योतची रोपे मर्यादित प्रमाणात उपलब्ध आहेत.