मराठीत या वनस्पतीस ओवा पान म्हणतात. इंग्रजीमध्ये Mexican Mint, Indian Borage व Cuban Oregano अशी नावे आहेत. याचे शास्त्रीय नाव Plectranthus amboinicus असून हे लॅमिएसी (Lamiaceae) कुलातील आहे.
या वनस्पतीचा उगम आफ्रिका व आशियात मानला जातो. भारतात घरगुती बागेत मोठ्या प्रमाणावर लागवड केली जाते. उष्ण व मध्यम हवामानात ती सहज वाढते.
ओवा पान ही रसाळ व बहुवर्षायू वनस्पती आहे. कुंडीत किंवा जमिनीत सहज वाढते. कमी पाणी व अर्धछायेतही ही वनस्पती तग धरते.
या पानांमध्ये कार्वाक्रोल, थायमॉल, युजेनॉल व फ्लेव्होनॉइड्स आढळतात. हे घटक जंतुनाशक व दाहशामक गुणधर्म देतात. सुगंधासाठी आवश्यक तेल जबाबदार असते.
आयुर्वेदात ओवा पान खोकला, सर्दी व दमा यावर वापरले जाते. पानांचा रस किंवा काढा पचन सुधारतो. लहान मुलांमध्ये छातीत कफ साचल्यास उपयोग होतो.
ओवा पान चहा किंवा काढा करून घेतला जातो. पान गरम करून छातीवर ठेवले असता कफ कमी होतो. पचनासाठी भाजलेल्या पानांचा वापर होतो.
पाने भजी व पराठे बनवण्यासाठी वापरले जातात.
ओवा पान सकारात्मक ऊर्जा वाढवणारी वनस्पती मानली जाते. घरात ठेवल्यास वातावरण शुद्ध राहते. नकारात्मक कंपन कमी करण्यासाठी उपयुक्त मानले जाते.
या वनस्पतीचा संबंध बुध ग्रहाशी सांगितला जातो. मिथुन व कन्या राशींसाठी ती उपयुक्त मानली जाते. मानसिक स्पष्टता वाढवण्यासाठी उपयोगी आहे.
घराच्या स्वयंपाकघरात किंवा पूर्व दिशेला ओवा पान ठेवणे शुभ मानले जाते. हे झाड आरोग्य व सकारात्मकता वाढवते. कीटक दूर ठेवण्यासही मदत करते.
लोकवैद्यकात ओवा पानाचे महत्त्व प्राचीन काळापासून आहे. आजीबाईंच्या घरगुती औषधांमध्ये याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. श्वसन विकारांवर प्रसिद्ध आहे.
ओवा पान ही घरगुती औषधी वनस्पती म्हणून अतिशय महत्त्वाची आहे. कमी देखभालीत वाढणारी असल्याने लोकप्रिय आहे. सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे हे रोप उपलब्ध आहे.