इन्सुलिन वनस्पती

नावे

मराठी: इन्सुलिन रोप
संस्कृत: मधुनाशिनी (लोकप्रचलित)
इंग्रजी: Insulin Plant / Spiral Ginger
शास्त्रीय नाव: Costus igneus

उगम व प्रसार

ही वनस्पती मूळची दक्षिण अमेरिका आहे. भारतात विशेषतः औषधी बागांमध्ये व घरगुती लागवडीसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते.

वनस्पती वाढ व स्वरूप

ही बहुवर्षायू, सरळ वाढणारी वनस्पती असून 60–120 से.मी. उंच वाढते. पाने जाड, हिरवी व सर्पिल पद्धतीने लागलेली असतात.

रासायनिक घटक (अंदाजे)

• Flavonoids – 10–15%
• Saponins – 5–10%
• Alkaloids – 2–4%
• Phenolic compounds – 8–12%
• Antioxidants – उच्च प्रमाण

आयुर्वेदिक व औषधी उपयोग

• मधुमेह (Diabetes) नियंत्रणास मदत
• रक्तातील साखर संतुलन
• पचन व चयापचय सुधारणा

उपयोग पद्धती (उदाहरणे):
1) रोज सकाळी 1 ताजे पान चघळणे
2) वाळवलेले पान चूर्ण स्वरूपात
3) पानांचा काढा

आध्यात्मिक व मानसिक उपयोग

शरीरातील समतोल राखणारी व मानसिक स्थैर्य देणारी वनस्पती मानली जाते.

वास्तु / शास्त्र उपयोग

घराच्या पूर्व किंवा ईशान्य दिशेला लावल्यास आरोग्यवृद्धी व सकारात्मक ऊर्जा वाढते असे मानले जाते.

राशी – नक्षत्र संबंध

बुध ग्रहाशी संबंधित. मिथुन व कन्या राशींसाठी विशेष उपयुक्त.

दुर्मिळता व महत्त्व

सामान्य लागवडीची असली तरी औषधी दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची व लोकप्रिय वनस्पती आहे.

सुभाषित

"आरोग्ये सुखसंपत्तिः"

उपलब्धता

इन्सुलिन वनस्पतीचे रोप सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.

ही माहिती AI द्वारे तयार केलेली आहे.