बेसिल / तुलसी
(Ocimum basilicum)

मूलभूत माहिती

मराठी नाव: तुलसी / बेसिल
English: Basil
Botanical Name: Ocimum basilicum
कौटुंबिक: Lamiaceae
Origin: भारत, आग्नेय आशिया

तुलसी ही पवित्र आणि औषधी वनस्पती म्हणून प्रसिद्ध आहे. सांप्रदायिक, आयुर्वेदिक, वास्तु आणि आध्यात्मिक उपयोगासाठी महत्त्वाची.

रासायनिक घटक (%)

• Essential Oils — 1–2%
• eugenol — 0.5–1%
• Flavonoids — 2–4%
• Phenolic Compounds — 1–3%

वनस्पती वाढ / स्वरूप

• उंची 0.5–1 मीटर
• लांबट हिरवी पाने, सुगंधी
• सूर्यप्रकाश पूर्ण किंवा अर्धसावली योग्य
• माती – सुपीक, निचरा योग्य
• पाणी – मध्यम, ओलावा प्रिय

उपयोग

🌿 औषधी उपयोग

• सर्दी, खोकला, पचनसुधारक
• तनाव कमी, झोप सुधारते
• रक्तदाब नियंत्रित
• त्वचेसाठी उपयुक्त

🕉️ आध्यात्मिक उपयोग

• घरात सकारात्मक ऊर्जा वाढवते
• पूजा, धार्मिक कार्यासाठी पवित्र

आयुर्वेदिक माहिती

• दोष – वात व पित्त शमन
• सर्दी, खोकला, पचन व रोगप्रतिरोधक शक्ती वाढवते

घरगुती आयुर्वेदिक उदाहरणे

1. पानांचा काढा: सर्दी, खोकला व पाचन सुधारण्यासाठी
2. ताजी पाने चावणे: तोंडातील विषाणू नष्ट करण्यासाठी
3. तेलात पान उकळवून: त्वचेसाठी व मालिशसाठी

राशी व नक्षत्र उपयोग

• मेष, कन्या, मीन राशीसाठी शुभ
• पूर्व, रोहिणी नक्षत्रात लावणे लाभदायक
• घरातील आरोग्य व समृद्धी वाढवते

वास्तु / शास्त्र उपयोग

• घराच्या अंगणात किंवा पूजा स्थळी लावल्यास सकारात्मक ऊर्जा व समृद्धी वाढवते
• नकारात्मक ऊर्जा दूर करते

पौराणिक / वेद उल्लेख

तुलसीला धार्मिक व पवित्र मानले जाते. वेद व पुराणांमध्ये घरातील शुभता आणि आरोग्यासाठी उपयोगाचा उल्लेख.

दुर्मिळता

सर्वसाधारण उपलब्ध, परंतु नैसर्गिक परिस्थितीशी जुळवून लागवड करावी.

महत्त्व

• आरोग्यवर्धक, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारे झाड
• धन, स्वास्थ्य व सकारात्मक ऊर्जा वाढवते
• आयुर्वेदिक व पूजा कार्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण

सुभाषित

“तुलसी घरात असो तर आरोग्य, समृद्धी व पवित्रता सदैव राहते”

उपलब्धता

🌿 ही वनस्पती Siddhanath Nursery, Anawali येथे उपलब्ध आहे.

(ही माहिती AI-generated आहे.)

⬅ Back