अन्नपूर्णा / बासमती
(Pandanus amaryllifolius)
🌿 अन्नपूर्णा / बासमती (Screwpine Leaf)
मूलभूत माहिती
मराठी नाव: अन्नपूर्णा / बासमती
English: Fragrant Pandan / Screwpine Leaf
Botanical Name: Pandanus amaryllifolius
कौटुंबिक: Pandanaceae
Origin: दक्षिण भारत, आग्नेय आशिया
ही सुगंधी वनस्पती बासमती भातासारखा नैसर्गिक सुवास देते म्हणून तिचे नाव "बासमती पान" असेही ओळखले जाते.
रासायनिक घटक (%)
- 2-Acetyl-1-pyrroline (2AP) — 0.1–0.2% (बासमतीसारखा सुवास देणारा मुख्य घटक)
- Essential Oils — 1–2%
- Polyphenols — 2–4%
- Antioxidants — 1–3%
वनस्पती वाढ / स्वरूप
- उंची 1–2 मीटर
- लांब, हिरवी, सुगंधी पाने
- सावली व अर्धसावली दोन्हीमध्ये वाढते
- माती – काळी / लाल / चांगली निचरा होणारी
- पाणी – मध्यम, पण ओलावा प्रिय
उपयोग
🍽️ पाककला उपयोग
- भात, मिठाई, खीर, पायसम यांना सुगंध देण्यासाठी
- नैसर्गिक खाद्य सुवास
🌿 औषधी उपयोग
- उच्च रक्तदाब नियंत्रित करण्यास मदत
- पचनशक्ती सुधारते
- डोकेदुखी व ताण कमी
- त्वचेसाठी उपयुक्त
🕉️ आध्यात्मिक उपयोग
- घरामध्ये शुभ ऊर्जा वाढवते
- खाद्यपदार्थ पवित्र करण्यासाठी वापर
आयुर्वेदिक माहिती
- दोष – वात व पित्त शमन
- रक्तदाब संतुलित करते
- तणाव कमी करते
घरगुती आयुर्वेदिक उदाहरणे
- पानांचा काढा: ताण, रक्तदाब कमी.
- तेलात पान उकळवून सुगंधी तेल: डोकेदुखीसाठी.
- पानांचा लेप: त्वचा तेजस्वी.
राशी व नक्षत्र उपयोग
- कन्या, तुला, वृषभ राशीसाठी विशेष शुभ
- रोहिणी, हस्त, अनुराधा नक्षत्रात लावणे शुभ
- घरातील अन्नसंपत्ती वाढवते
वास्तु / शास्त्र उपयोग
- स्वयंपाकघरजवळ लावल्यास अन्नपदार्थ पवित्र राहतात
- घरातील अन्नधान्य वाढते व शुभ ऊर्जा येते
- नकारात्मकता दूर करण्यासाठी अत्यंत प्रभावी
पौराणिक / वेद उल्लेख
अन्नपूर्णा देवीशी संबंधीत सुगंधी वनस्पती मानली जाते. अन्नसंपन्नता, समृद्धी, सुगंध यांचे प्रतीक म्हणून पूजनीय.
दुर्मिळता
अत्यंत दुर्मिळ. नैसर्गिक सुगंध देणाऱ्या काही मोजक्या वनस्पतींपैकी एक.
महत्त्व
- 100% नैसर्गिक खाद्य सुगंध
- आरोग्यदायी अँटीऑक्सिडंट्स
- तणाव निवारण
- वास्तु व आध्यात्मिकदृष्ट्या अत्यंत शुभ
सुभाषित
“सुगंधो यत्र गच्छति तत्र लक्ष्मीश् निवसति”
– जिथे सुगंध असतो तिथे लक्ष्मीचा वास असतो.
उपलब्धता
🌿 ही वनस्पती Siddhanath Nursery, Anawali येथे उपलब्ध आहे.
(ही माहिती AI-generated आहे.)
⬅ Back