नावे (Names)
- मराठी नाव: वेत
- हिंदी नाव: सफेद धूप / धूप साल
- इंग्रजी नाव: White Dammar
- Botanical नाव: Vateria indica (कुल: Dipterocarpaceae)
उगम व वितरण
वेत हा प्रामुख्याने पश्चिम घाटातील मूळचा वृक्ष आहे.
तो महाराष्ट्र, कर्नाटक, केरळ व गोवा येथील सदाहरित जंगलांमध्ये आढळतो.
आर्द्र व उष्ण हवामानात याची वाढ उत्तम होते.
वनस्पती रचना
वेत हे उंच, सरळ व सदाहरित झाड असून उंची 30–40 मीटरपर्यंत वाढू शकते.
साल जाड व राखाडी रंगाची असते.
झाडातून नैसर्गिक राळ (धूप) स्रवते.
पर्यावरणीय महत्त्व
- पश्चिम घाटातील जैवविविधतेस महत्त्वपूर्ण
- पक्षी व कीटकांचे आश्रयस्थान
- जमिनीतील ओलावा टिकवण्यास मदत
- जंगल परिसंस्थेचा समतोल राखते
आयुर्वेदिक व औषधी उपयोग
- वेत राळ (धूप) जखमा व सूज कमी करण्यासाठी वापर
- त्वचारोग व फंगल इन्फेक्शनवर उपयुक्त
- संधिवात व वेदनांवर बाह्य लेप
- धूप म्हणून वातावरण शुद्धीसाठी वापर
लाकूड व इतर उपयोग
- लाकूड हलके पण टिकाऊ
- घरबांधणी व प्लायवुडसाठी वापर
- धूप व धार्मिक कार्यात राळेचा वापर
लागवड व संगोपन
- सुपीक व पाण्याचा चांगला निचरा असलेली जमीन योग्य
- बियाण्यांद्वारे लागवड
- सुरुवातीच्या काळात पाणी आवश्यक
उपलब्धता
वेत (Vateria indica) रोपे
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे हंगामानुसार उपलब्ध.
⚠️ महत्वाची सूचना
औषधी व धार्मिक उपयोग तज्ञांच्या सल्ल्यानेच करावा.
अतिवापर किंवा चुकीची प्रक्रिया टाळावी.
